مجله اصول بهداشت روانی

مجله اصول بهداشت روانی

پیش‌بینی رفتار اخلاقی بر اساس بهزیستی روان‌شناختی و نگرش به زمان: نقش واسطه‌ای خود فراروی و ارزش‌های بنیادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
Arezou Delfan Beiranvand 1
Khosro Rashid 2
Ahmad Bayat 1
Rasool Kordnoghabi 2
1 Ph.D. in educational psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
2 Associate professor, Department of Psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
10.22038/jfmh.2023.23289
چکیده
مقدمه: این پژوهش با هدف پیش‌بینی رفتار اخلاقی بر اساس بهزیستی روان‌شناختی و نگرش به زمان با توجه به نقش واسطه‌ای خودفراروی و ارزش‌های بنیادی انجام شد.
روش‌ کار: جامعه آماری این پژوهش توصیفی و همبستگی را کلیه دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا شهر همدان در سال تحصیلی 98-1397 تشکیل می‌دهند. حجم نمونه 372 نفر بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه های بهزیستی روانشناختی (داینر و همکاران، 1985)، نگرش به زمان (ملو و ورل، 2010)، خودفراروی (لوینسون و همکاران، 2005)، مقیاس رفتار اخلاقی محقق ساخته و مقیاس ارزش های بنیادی (جیسون و همکاران، 2001) بودند. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS-25 و LISREL به روش تحلیل مسیر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی برازش خوبی با داده‌های تجربی دارد (95/0 GFI=، 98/0=IFI، 95/0=CFI). نتایج نشان داد که خودفراروی و ارزش‌های بنیادی به‌طور معنی‌داری رابطه بین رفتار اخلاقی، بهزیستی روان‌شناختی و نگرش به زمان را میانجیگری می‌کنند (01/0>P). نگرش به زمان و بهزیستی روانشناختی با میانجیگری خودفراروی و ارزش های بنیادی به طور معناداری بر رفتار اخلاقی تأثیر می گذارد.
نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های این پژوهش، احتمال انجام رفتار اخلاقی توسط افراد دارای بهزیستی روان‌شناختی و نگرش مثبت به زمان، زمانی قابل پیش‌بینی است که افراد ارزش‌های بنیادی داشته باشند و در مورد آن‌ها آگاه باشند. همچنین لازم است که این افراد به مرتبه ای از خودفراروی رسیده باشند. ارزش و خودفراروی رفتار اخلاقی را با بهزیستی روانی و نگرش به زمان پیوند می دهد و امکان رفتار اخلاقی را در موقعیت های اجتماعی تسهیل می کند.
کلیدواژه‌ها
ارزش
بهزیستی روان‌شناختی
خودفراروی
رفتار اخلاقی
نگرش به زمان
  1. Ellemers N, Van Der Toorn J, Paunov Y, Van Leeuwen T. The psychology of morality: A review and analysis of empirical studies published from 1940 through 2017. Pers Soc Psychol Rev 2019; 23(4): 332-66.
  2. He P, Jiang C, Xu Z, Shen C. Knowledge hiding: current research status and future research directions. Front Psychol 2021; 12: 748237.
  3. He P, Shen C, Zhao H, Jiang C. Editorial: Moral emotion, moral cognition, and (im) moral behavior in the workplace. Front Psychol 2023; 14: 1232652.
  4. Farhadi M, Delfan Beiranvand A. Designing a model for predicting moral behavior based on parenting styles and ego strength: The mediating role of the self-transcendence structure. Journal of fundamentals of mental health 2023; 25(1): 17-26.
  5. Mohagheghi M, Farhadi M, Rashid KH, Delfan Beiranvand A. Predicting moral behavior based on moral intelligence and personality traits: The mediating role of the structure self-transcendence. Journal of fundamentals of mental health 2021; 23(4): 273-84.
  6. Delfan Beiranvand A, Rashid K, Yaghoobi A, Kordnoghabi R. [Predictors of adolescents' moral behavior based on moral attitude, moral identity, benefit and cost]. Journal of psychological sciences 2023; 21(119): 2145-63. (Persian)
  7. Delfan Beiranvand A, Rashid Kh, Yaghoubi A, Kordnoghabi R. Facilitating and preventing factors in moral and immoral behaviors based on the implicit theories of the Iranian people: The role of benefit and costs. Journal of fundamentals of mental health 2022; 24(3): 195-212.
  8. Delfan Beiranvand A, Rashid K. [Development, validation, reliability and normalization of benefit and cost scales: As a factor to explain why moral Behaviors are performed or not performed in various life situations]. Moral reflections 2022; 3(3): 115-49. (Persian)
  9. Delfan Beiranvand A, Rashid K. [Developing, validation, reliability and normalization of Moral Attitude Scale among adolescents]. Psychological methods and models 2022; 13: 71-92. (Persian)
  10. Delfan Beiranvand A, Bayat A. [The relationship between moral behavior and identity: Mediating role of psychological and situational benefit]. Journal of transcendent education 2022; 2(1): 35-47. (Persian)
  11. Delfan Beiranvand A, Bayat A. [The mediating role of perception of social interaction in the relationship between moral behavior and identity dimensions among students]. Education 2022; 2(2): 17-30. (Persian)
  12. Delfan Beiranvand A, Bayat A. The relationship between moral behavior and happiness: Mediating role of basic psychological needs. Proceeding of the 6th International Conference on Educational Psychology Psychoeducational Interventions, 2022.
  13. Dhanabhakyam M, Sarath M. Psychological wellbeing: A systematic literature review. International journal of advanced research in science, communication and technology 2023; 3(1): 603-7.
  14. Anagnostopoulos F, Griva F. Exploring time perspective in Greek young adults: Validation of the Zimbardo Time Perspective Inventory and relationships with mental health indicators. Soc Indic Res 2012; 106: 41-59.
  15. Mello ZR, Worrell FC. The adolescent time inventory: Preliminary technical manual. Berkeley: Colorado Springs, CO; 2010.
  16. Oyserman D. Psychology of values. In: Wright JD. (editor). International encyclopedia of the social and behavioral sciences. 2nd Oxford: Elsevier; 2015: 36-40.
  17. Jason LA, Reichler A, King C, Derryk M, Camacho J, Marchese W. The measurement of wisdom: A preliminary effort. J Community Psychol 2001; 29: 585-98.
  18. Worth P, Smith MD. Clearing the pathways to self-transcendence. Front Psychol 2021; 12: 648381.
  19. Mitchell MS, Reynolds SJ, Treviño LK. The study of behavioral ethics within organizations: A special issue introduction. Pers Psychol 2020; 73(1): 5-17.
  20. Hidayah R. Students’ self-adjustment, self-control, and morality. Journal of social studies education research 2021; 12(1): 174-93.
  21. Ellemers N, van Nunspeet F. Neuroscience and the social origins of moral behavior: How neural underpinnings of social categorization and conformity affect every day moral and immoral behavior. Curr Dir Psychol Sci 2020; 29(5): 513-20.
  22. Hendy NT, Montargot N. Understanding academic dishonesty among business school students in France using the theory of planned behavior. The international journal of management education 2019; 17(1): 85-93.
  23. Rimkus LK. A new measure of counterproductive student behavior. East Carolina: East Carolina University; 2012.
  24. Kannan KV. Moral and spiritual intelligence in young gifted and talented students in New Zealand: A teacher perspective. Proceeding of the National Gifted and Talented Conference. Wellington, New Zealand, 2006.
  25. Toda HY, Yamamoto T. Statistical inference in vector auto regressions with possibly integrated processes. J Econom 1995; 66(1-2): 225-50.
  26. Hooman H. [Structural equation modeling using LISREL software]. Tehran: Samat; 2005. (Persian)
  27. Kline RB. Principles and practice of structural equation modeling. New Jersey: Guilford; 2015: 3.
  28. Diener E, Suh EM, Lucas RE, Smith HE. Subjective well-being: Three decades of progress. Psychol Bull 1999; 125: 276-302.
  29. Bayani AA, Koocheky AM, Goodarzi H. [The reliability and validity of the satisfaction with life scale]. Iranian psychologists 2007; 3: 259-65. (Persian)
  30. Bakhshipour R, Dezhkam [A confirmatory factor analysis of the positive affect and negative affect scales (PANAS)]. Journal of psychology 2006; 9(4): 351-65. (Persian)
  31. Rashid Kh, Alizadeh G, Moradi A. [Investigating the relationship between happiness and psychological well-being with attitude to time in students of Bu-Ali Sina University, Hamedan]. Clinical psychology and personality 2017; 15(2): 179-88. (Persian)
  32. Levenson M, Jenninges PA, Aldwin CM, Shiraishi RW. Self-transcendence: conceptualization and measurement. Int J Aging Hum Dev 2005; 60(2): 127-43.
  33. Kordnoghabi R. [Psychology of wisdom]. Tehran: Arjmand; 2019. (Persian)
  34. Kordnoghabi R, Jahan F, Rashid Kh, Rezaei A. [Measuring wisdom in Iran (introduction and validation of three instruments)]. Educational measurement 2015; 6: 187-212. (Persian)
  35. Rezayi Z, Hejazi E, Kareshki H. [The moderating role of empathy in the relationship between moral judgment and moral behavior]. Journal of psychology 2020; 24(2): 167-83. (Persian)
  36. Naeimi Nezamabad M, Vazifehdust H, Abdolvand MA, Khodayari B. [Investigating the role of personality traits and psychological well-being on individuals' moral behavior]. Razi journal of medical sciences 2021; 28(5): 72-9. (Persian)
مجله اصول بهداشت روانی
دوره 25، شماره 5
مهر و آبان 1402
صفحه 317-326