مقایسه طرحواره‌های هیجانی و ویژگی‌های شخصیتی بر اساس DSM-5 در زوج‌های دارای روابط خارج از ازدواج و زوج‌های بدون روابط خارج از ازدواج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی


1 M.Sc. student in clinical psychology, Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

2 Assistant professor of clinical psychology, Psychiatry and Behavioral Sciences Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.



مقدمه: خیانت زناشویی موضوعی است که بسیاری از زوجین درمانگر با آن مواجه هستند و یکی از مهم ترین دلایل طلاق می باشد. عوامل مرتبط با خیانت را می توان در سه حوزه تفاوت های فردی، ماهیت رابطه و شرایط محیطی قرار داد. این پژوهش به بررسی نقش طرحواره های عاطفی و ویژگی های شخصیتی (به عنوان تفاوت های فردی) در خیانت می پردازد.
روش‌ کار: در پژوهش حاضر که در شهر مشهد انجام شد، 320 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس (شامل 160 نفر با تجربه خیانت و 160 نفر بدون تجربه خیانت به عنوان شاهد) انتخاب شدند. آنها مقیاس طرحواره عاطفی لیهی و پرسشنامه شخصیتی را برای DSM-5 تکمیل کردند. داده ها با استفاده از آنالیز واریانس چند متغیره و نرم افزار SPSS-26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که فقدان ویژگی‌های شخصیتی بازدارنده در افراد با تجربه خیانت بیشتر از گروه شاهد بود. طرحواره‌های هیجانی «گناه و سرزنش» در گروه با تجربه خیانت بیشتر از گروه شاهد بود (012/0= P و 025/0= P). طرحواره عاطفی اعتباربخشی در افراد دارای خیانت کمتر از گروه شاهد بود (011/0=P). بین سایر طرحواره های هیجانی تفاوت معنی داری مشاهده نشد.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج، می توان با اصلاح ویژگی های شخصیتی و طرحواره های هیجانی از طریق طرحواره درمانی و طرحواره درمانی هیجانی، پیشگیری از خیانت را انجام داد.


  1. Ibeh UO, Obidoa MA, Uzoechina GO. Marital disharmony: Causes and resolution strategies in Enugu State of Nigeria. Res Humanit Soc Sci 2013; 3(22): 40-8.
  2. Keldal G, Şeker G. Marriage or career? Young adults’ priorities in their life plans. Am J Fam Ther 2021. DOI:10.1080/01926187.2021.1915213
  3. Golestaneh M. Negotiating commitment: White marriage in Iran. J Comp Fam Stud 2022; 52(4): 689-714.
  4. Ntali E, Christakis N. Being the infidelity partner: Narratives of lived experiences in an online support Ggroup. Interpers Int J Pers Relatsh 2021; 15(2): 197-211.
  5. Haseli A, Shariati M, Nazari AM, Keramat A, Emamian MH. Infidelity and its associated factors: A systematic review. J Sex Med 2019; 16(8): 1155-69.
  6. Adam A. Perceptions of infidelity: A comparison of sexual, emotional, cyber-, and parasocial behaviors. Interpers Int J Pers Relatsh 2019; 13(2): 237-52.
  7. Messick S. Structural relationships across cognition, personality, and style. In: Aptitude, learning, and instruction. London: Routledge; 2021: 35-76.
  8. Krueger RF, Markon KE. The role of the DSM-5 personality trait model in moving toward a quantitative and empirically based approach to classifying personality and psychopathology. Annu Rev Clin Psychol 2014; 10: 477-501.
  9. Yu Y, Wu D, Wang J-M, Wang Y-C. Dark personality, marital quality, and marital instability of Chinese couples: An actor-partner interdependence mediation model. Pers Individ Dif 2020; 154: 109689.
  10. Leahy RL. Introduction: Emotional schemas and emotional schema therapy. Int J Cogn Ther 2019; 12(1): 1-4.
  11. Edwards ER, Wupperman P. Research on emotional schemas: A review of findings and challenges. Clin Psychol 2019; 23(1): 3-14.
  12. Velázquez-Jurado H, Niño-Tamayo D, Castro CG, Flores Torres A, Briseño González O. Identification of emotional schemes and their association with symptoms of anxiety and depression in Mexican adults. Latin American journal of behavioral medicine 2019; 9(2): 51-6.
  13. El Frenn Y, Akel M, Hallit S, Obeid S. Couple’s satisfaction among Lebanese adults: Validation of the Toronto Alexithymia Scale and Couple Satisfaction Index-4 scales, association with attachment styles and mediating role of alexithymia. BMC Psychol 2022; 10(1): 1-10.
  14. Weiss B, Lavner JA, Miller JD. Self-and partner-reported psychopathic traits’ relations with couples’ communication, marital satisfaction trajectories, and divorce in a longitudinal sample. Personal Disord 2018; 9(3): 239-49.
  15. Wang G, Zhang W, Chen Q, Zeng R. How is negative affect associated with life satisfaction? The moderating role of online self-disclosure in China’s context. Pers Individ Dif 2018; 135: 60-6.
  16. Sharifi M, Vaseghi M, Hoseinaei A, Ghorbani A. [Predicting attitudes toward extra marital relationship based on the use of virtual social networks, personality traits, and early maladaptive schemas in women]. Women and family studies 2022; 14: 99-116. (Persian)
  17. Mund M, Finn C, Hagemeyer B, Neyer FJ. Understanding dynamic transactions between personality traits and partner relationships. Curr Dir Psychol Sci 2016; 25(6): 411-6.
  18. Isma MNP, Turnip SS. Personality traits and marital satisfaction in predicting couples’ attitudes toward infidelity. J Relatsh Res 2019; 10: E13.
  19. Jahan Y, Chowdhury AS, Rahman SA, Chowdhury S, Khair Z, Huq KE, et al. Factors involving extramarital affairs among married adults in Bangladesh. Int J Community Med Public Health 2017; 4(5): 1379-86.
  20. Momeni K, Karami J, Hoveyzizadehgan N. [The relationship between sensation seeking, positive and negative affect, alexithymia and marital infidelity]. Journal of health care 2018; 19(4): 221-31. (Persian)
  21. Amiri S. [Psychometric properties of adult personality inventory according DSM-5]. Thoughts and behavior in clinical psychology 2017; 12: 27-36. (Persian)
  22. Tashkeh M, Bazani M. [Prediction of social anxiety by cognitive emotional regulation and emotional schema in boys and girls students]. Journal of Zanko, Kordestan University of Medical Sciences 2015; 4(3): 72-83. (Persian)
  23. Sevi B, Urganci B, Sakman E. Who cheats? An examination of light and dark personality traits as predictors of infidelity. Pers Individ Dif 2020; 164: 110126.
  24. Alavi M, Mei TK, Mehrinezhad SA. The dark triad of personality and infidelity intentions: The moderating role of relationship experience. Pers Individ Dif 2018; 128: 49-54.
  25. Derrick JL, Houston RJ, Quigley BM, Testa M, Kubiak A, Levitt A, et al. (Dis) similarity in impulsivity and marital satisfaction: A comparison of volatility, compatibility, and incompatibility hypotheses. J Res Pers 2016; 61: 35-49.
  26. South SC, Boudreaux MJ, Oltmanns TF. The impact of personality disorders on longitudinal change in relationship satisfaction in long-term married couples. J Pers Disord 2020; 34(4): 439-58.
  27. Khorramabadi R, Sepehri Shamloo Z, Salehi Fadardi J, Bigdeli I. Prediction of extramarital relationships based on executive functions with the mediatory role of marital commitment. Journal of practice in clinical psychology 2019; 7(2): 147-57.
  28. Perry SL. Pornography use and marital quality: Testing the moral incongruence hypothesis. Pers Relatsh 2018; 25(2): 233-48.
  29. Kaplánová A, Gregor A. Guilt-and shame-proneness and their relation to perceptions of dating infidelity. Stud Psychol (Bratisl) 2019; 61(3): 145-58.
  30. Lyvers M, Pickett L, Needham K, Thorberg FA. Alexithymia, fear of intimacy, and relationship satisfaction. J Fam Issues 2021; 0192513X211010206.
  31. Batabyal AA. Marital infidelity: A game-theoretic analysis. J Quant Econ 2018; 16(1): 227-33.
  32. Kaplánová A, Gregor A. Guilt- and shame-proneness and their relation to perceptions of dating infidelity. Studia Psychologica 2019; 61(3): 145-58.