مجله اصول بهداشت روانی

مجله اصول بهداشت روانی

پیش‌بینی پایبندی به درمان برای افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس از طریق سبک‌های دلبستگی با واسطه حمایت اجتماعی ادراک‌شده و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
Ali Asghar Asgharnejad-Farid 1
Pardis Arji 2
Komeil Zahedi Tajrishi 1
Mohammad Ali Nahayati 3
1 School of Behavioral Sciences and Mental Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
2 Department of Clinical Psychology, School of Behavioral Sciences and Mental Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
3 Assistant professor of neurology, Department of Neurology, School of Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.
10.22038/JFMH.2025.81321.3147
چکیده
مقدمه: مولتیپل اسکلروزیس (MS) یک اختلال عصبی مزمن است که سلامت جسمی و روانی بیماران را به خطر می‌اندازد. پایبندی پایدار به درمان برای مدیریت مؤثر ضروری است، اما اغلب حفظ آن دشوار است. این مطالعه به بررسی تأثیر سبک دلبستگی، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت (HRQoL) و حمایت اجتماعی ادراک‌شده بر پایبندی در بین افراد مبتلا به MS می‌پردازد.
روش‌ کار: این مطالعه توصیفی-همبستگی شامل ۲۳۹ بیمار MS از مرکز جامع MS در مشهد-ایران، در سال ۲۰۲۲ بود. شرکت‌کنندگان پرسشنامه‌های معتبر در مورد سبک‌های دلبستگی، حمایت اجتماعی ادراک‌شده، HRQoL و پایبندی به درمان را تکمیل کردند. از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) برای تجزیه و تحلیل روابط بین متغیرها استفاده شد.
نتایج: همبستگی‌های دو متغیره نشان داد که دلبستگی اجتنابی و اضطرابی با پایبندی به درمان ارتباط منفی دارند، در حالی که دلبستگی ایمن ارتباط مثبت دارد. با این حال، SEM هیچ اثر مستقیم معناداری از سبک‌های دلبستگی بر پایبندی نشان نداد. حمایت اجتماعی ادراک‌شده (β= 0.353، P= 0.001) و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت (β= 0.277، P= 0.003) اثرات مستقیم مثبت و معنی‌داری بر پایبندی به درمان نشان دادند. اثرات غیرمستقیم سبک‌های دلبستگی بر پایبندی از طریق حمایت اجتماعی ادراک‌شده و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت (HRQoL) غیرمعنی‌دار بود.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر نقش کیفیت زندگی مرتبط با سلامت و حمایت اجتماعی ادراک‌شده در ارتقای پایبندی به درمان در بیماران MS تأکید دارند. اگرچه سبک‌های دلبستگی با پایبندی به درمان همبستگی دارند، اما فاقد قدرت پیش‌بینی مستقیم هستند. مداخلاتی که بهبود کیفیت زندگی مرتبط با سلامت و افزایش حمایت اجتماعی را هدف قرار می‌دهند، می‌توانند به طور مؤثر پایبندی را در این جمعیت افزایش دهند.
کلیدواژه‌ها
پایبندی به درمان
سبک دلبستگی
حمایت اجتماعی ادراک‌شده
کیفیت زندگی مرتبط با سلامت
مولتیپل اسکلروزیس
  1. MS International Federation. Atlas of MS: Number of people with MS 2023 [Available from: https://atlasofms.org/.
  2. Centonze D, Leocani L, Filippi M. Multiple sclerosis: 2023 update. Neurological Sciences. 2023;44(Suppl 1):S1-S12.
  3. World Health Organization. Multiple sclerosis 2023 [updated 2023/08/07. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/multiple-sclerosis.
  4. Gast A, Mathes T, Jaschinski T. Policy solutions for medication non-adherence: What can we learn from behavioural science? Expert Review of Pharmacoeconomics & Outcomes Research. 2024;24(3):301-9.
  5. Jongen PJ. Adherence to disease-modifying therapies for multiple sclerosis. Patient Preference and Adherence. 2024;11:513-8.
  6. Chopik WJ, Edelstein RS, Grimm KJ. Attachment security and how to get it. Social and Personality Psychology Compass. 2024;18(7):e12808.
  7. Mikulincer M, Shaver PR. Attachment theory applied: Fostering personal growth through healthy relationships: Guilford Press; 2023.
  8. Nielsen TD, Pedersen MM, Østergaard L. Attachment in young adults with chronic pain: The mediating role of pain coping and social functioning. The Journal of Pain. 2024;25(3):678-89.
  9. Bae SH, Bae YS, Cho KM. Perceived social support and treatment adherence in Chileans with Type 2 diabetes. Frontiers in Public Health. 2024;12:1288230.
  10. Wang J, Mann F, Lloyd-Evans B, Ma R, Johnson S. Associations between loneliness and perceived social support and outcomes of mental health problems: A systematic review. BMC Psychiatry. 2024;18:156.
  11. Uchino BN, Bowen K, Kent de Grey R, Mikel J, Fisher EB. Social support and physical health: Models, mechanisms, and opportunities. In: Fisher EB, Cameron LD, Christensen AJ, Ehlert U, Guo Y, Oldenburg B, Snoek FJ, editors. Principles and concepts of behavioral medicine: A global handbook: Springer; 2023. p. 227-67.
  12. Eortc Quality of Life Group. Quality of life 2023 [Available from: https://qol.eortc.org/quality-of-life/.
  13. Buja A, Graffigna G, Mafrici SF, Baldovin T, Pinato C, Bolzonella U, et al. Adherence to Therapy, Physical and Mental Quality of Life in Patients with Multiple Sclerosis. Journal of Personalized Medicine. 2021;11(7):672.
  14. Kołtuniuk A, Pytel A, Krówczyńska D, Chojdak-Łukasiewicz J. The Quality of Life and Medication Adherence in Patients with Multiple Sclerosis—Cross-Sectional Study. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(21):14549.
  15. Althobaiti MF, Alkhaldi RS, Alotaibi AD, Alwuthaynani AA, Alkhaldi AS, Alotaibi NG, et al. Medication non-adherence among patients with chronic diseases in Makkah region. Pharmaceutics. 2022;14(10):2010.
  16. Toda HY, Yamamoto T. Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of econometrics. 1995;66(1-2):225-50.
  17. Thompson AJ, Banwell BL, Barkhof F, Carroll WM, Coetzee T, Comi G, et al. Diagnosis of multiple sclerosis: 2017 revisions of the McDonald criteria. The Lancet Neurology. 2018;17(2):162-73.
  18. Shaver P, Hazan C. Being lonely, falling in love. Journal of Social Behavior and Personality. 1987;2(2):105.
  19. Rahimian Boogar E, Nouri A, Oreizy H, Molavi H, Foroughi Mobarake A. [Relationship between Adult Attachment Styles with Job Satisfaction and Job Stress in Nurses]. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology. 2007;13(2):148-57 (Persian).
  20. Hays RD. The medical outcomes study (mos) measures of patient adherence. J Behav Med. 1994;17:361-7.
  21. Zahednezhad H, Poursharifi H, Babapour J. [Relationship betweeh Health Locus of Control, slip Memory and Physician– Patient relationship with Adherence in Type II Diabetic Patients]. The Journal of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences. 2012;20(2):249-58 (Persian).
  22. Thompson K, Kulkarni J, Sergejew A. Reliability and validity of a new Medication Adherence Rating Scale (MARS) for the psychoses. Schizophrenia research. 2000;42(3):241-7.
  23. Abbaszadeh M, Rejeh N, Tadrisi SD, jafari F. [Medication Adherence in Patients Undergoing Repeat Angioplasty: A Cross-sectional Study]. Critical Care Nursing. 2021;14(4):50-41 (Persian).
  24. Zimet GD, Dahlem NW, Zimet SG, Farley GK. The multidimensional scale of perceived social support. Journal of personality assessment. 1988;52(1):30-41.
  25. Besharat MA. [Multidimensional Scale of Perceived Social Support: Questionnaire, Instruction and Scoring]. Journal of Developmental Psychology Iranian Psychologists. 2019;60(15):449-7 (Persian).
  26. Ware Jr JE, Sherbourne CD. The MOS 36-ltem short-form health survey (SF-36): I. Conceptual framework and item selection. Medical care. 1992;30(6):473-83.
  27. Montazeri A, Goshtasebi A, Vahdaninia M.S. [The Short Form Health Survey (SF-36): translation and validation study of the Iranian version]. Payesh (Health Monitor) Journal. 2006;5(1):0- (Persian).
  28. Alosaimi FD, AlMulhem A, AlShalan H, Alqazlan M, Aldaif A, Kowgier M, et al. Psychosocial predictors of patient adherence to disease-modifying therapies for multiple sclerosis. Patient Preference and Adherence. 2017;11(null):513-8.
  29. Cheung YT, Lam PH, Lam HHW, Ma C-T, Leung AWK, Wong RSM, Li CK. Treatment adherence and health-related quality of life in patients with hemophilia in Hong Kong. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(11):6496.
  30. Tesfaye WH, McKercher C, Peterson GM, Castelino RL, Jose M, Zaidi STR, Wimmer BC. Medication adherence, burden and health-related quality of life in adults with predialysis chronic kidney disease: a prospective cohort study. International journal of environmental research and public health. 2020;17(1):371.
  31. Wu J-R, Moser DK. Health-related quality of life is a mediator of the relationship between medication adherence and cardiac event-free survival in patients with heart failure. Journal of cardiac failure. 2021;27(8):848-56.
  32. Kamm CP, Uitdehaag BM, Polman CH. Multiple sclerosis rehabilitation: From impairment to participation. CRC; 2014.
  33. DiMatteo MR, Miller TA. Treatment adherence in adolescence. Handbook of adolescent health psychology. New York: Springer; 2013: 373-86.
  34. Chantzaras A, Yfantopoulos J. Association between medication adherence and health-related quality of life of patients with diabetes. Hormones 2022; 21(4): 691-705.
  35. Gil-González I, Martín-Rodríguez A, Conrad R, Pérez-San-Gregorio MÁ. Quality of life in adults with multiple sclerosis: A systematic review. BMJ Open 2020; 10(11): e041249.
  36. Siegel SD, Turner AP, Haselkorn JK. Adherence to disease-modifying therapies in multiple sclerosis: Does caregiver social support matter? Rehabil Psychol 2008; 53(1): 73.
  37. Ghafari R, Narimani M, Amani M. Factors associated with perceived social support of patients with multiple sclerosis. Iran J Public Health 2021; 50(9): 1867-75.
  38. Normand S, Veenema TG. Chronic conditions that predominantly impact or affect women differently. Women’s health care in advanced practice nursing. New York: Springer; 2024.
مجله اصول بهداشت روانی
دوره 28، شماره 1
بهمن و اسفند 1405
صفحه 45-53