مجله اصول بهداشت روانی

مجله اصول بهداشت روانی

اثربخشی مداخلات مبتنی بر خانواده بر اعضای خانواده بیماران مبتلا به OCD برای کاهش علائم در بیماران و بهبود سازگاری و تاب‌آوری اعضای خانواده - یک کارآزمایی بالینی تصادفی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ندا علی ‌بیگی 1
سید علی حسینی سوق 2
روزبه مزینانی 2
علیرضا زیبایی 3
مجتبی رستم‌زاده 4
1 مرکز تحقیقات روان‌پریشی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران
2 گروه روانپزشکی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران
3 مرکز تحقیقات روانپزشکی و علوم رفتاری، موسسه اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران
4 مرکز آموزشی و درمانی روانپزشکی رازی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران
10.22038/jfmh.2025.89671.3265
چکیده
مقدمه: مداخلات خانواده‌محور برای اختلال وسواس فکری-عملی رو به افزایش است، اما تأثیر همزمان آن‌ها بر علائم بیمار و پیامدهای روان‌شناختی مختص اعضای خانواده به طور کامل تثبیت نشده است.هدف از این مطالعه، مداخله خانواده‌محور بر کاهش علائم OCD در بیماران و افزایش سازگاری روان‌شناختی و تاب‌آوری در اعضای خانواده آن‌ها بود.

روش‌ها: این کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی شده (RCT) شامل ۴۰ خانواده از بیماران مبتلا به OCD بود که از سه مرکز روان‌پزشکی در تهران، ایران انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی به یک گروه مداخله (۲۰ نفر) یا یک گروه کنترل (۲۰ نفر) اختصاص یافتند. گروه مداخله علاوه بر دارودرمانی استاندارد، ۱۲ جلسه هفتگی برنامه روانی-آموزشی خانواده‌محور دریافت کردند. گروه کنترل تنها دارو دریافت کردند. بیماران با استفاده از مقیاس وسواس فکری-عملی ییل-براون (Y-BOCS) ارزیابی شدند. اعضای خانواده با استفاده از پرسشنامه سازگاری بل (BAI) و مقیاس تاب‌آوری کانر-دیویدسون (CD-RISC) در مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون (۱۲ هفته) و پیگیری ۳ ماهه مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر (Repeated-measures ANOVA) تحلیل شدند.
یافته‌ها: تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر، اثر تعاملی معنادارِ زمان × گروه را نشان داد. گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل، کاهش معناداری در علائم OCD بیماران در مقیاس Y-BOCS (P<0.001، F(1,38)=246.49) و بهبود معناداری در سازگاری اعضای خانواده در مقیاس BAI و تاب‌آوری در مقیاس CD-RISC (P<0.05) در مراحل پس‌آزمون و پیگیری نشان دادند.
نتیجه‌گیری: مداخلات روانی-آموزشی خانواده‌محور، هنگامی که به دارودرمانی افزوده می‌شوند، راهبردی مؤثر نه تنها برای کاهش علائم بیمار، بلکه برای بهبود روان‌شناختی خانواده محسوب می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
مداخله مبتنی بر خانواده
سازگاری
تاب‌آوری
اختلال وسواس-اجبار
موضوعات
مجله اصول بهداشت روانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 اردیبهشت 1405