نقش تعدیل‌کننده حمایت اجتماعی در رابطه بین استرس فرهنگ‌پذیری و مشکلات روان‌شناختی در میان مهاجرین افغان مقیم ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22038/jfmh.2026.93409.3318

چکیده

مقدمه: مهاجرت تجربه‌ای تنش‌زا و چندبعدی است که اغلب با استرس فرهنگ‌پذیری همراه بوده و می‌تواند سلامت روان مهاجران را به‌طورجدی تحت تأثیر قرار دهد. یکی از عوامل مهم که ممکن است پیامدهای منفی این استرس را کاهش دهد حمایت اجتماعی ادراک‌شده است. پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش تعدیل‌گری منابع مختلف حمایت اجتماعی در رابطه بین استرس فرهنگ‌پذیری و مشکلات روان‌شناختی در میان مهاجران افغان مقیم ایران انجام شد.
مواد و ابزار: روش پژوهش توصیفی–همبستگی بود و ۵۸۰ مهاجر افغان ۱۸ سال به بالا با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استرس فرهنگ‌پذیری، مقیاس چندبعدی حمایت اجتماعی ادراک‌شده و چک‌لیست نشانه‌های روانی SCL-90 بودند. تحلیل داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون و رگرسیون تعدیل‌گری در ماکرو PROCESS (مدل ۱) انجام شد.
نتایج: یافته‌ها نشان داد استرس فرهنگ‌پذیری با تمام شاخص‌های مشکلات روان‌شناختی رابطه‌ای مثبت و معنادار دارد درحالی‌که حمایت اجتماعی با این شاخص‌ها رابطه‌ای منفی و معنادار نشان داد. مهم‌ترین نتیجه پژوهش نشان داد که در میان اشکال مختلف حمایت اجتماعی تنها حمایت دوستان نقش تعدیل‌کننده معناداری دارد به‌گونه‌ای که با افزایش حمایت دوستان شدت اثر استرس فرهنگ‌پذیری بر علائم روان‌شناختی کاهش می‌یابد.
نتیجه گیری: این نتایج اهمیت حمایت اجتماعی به‌ویژه شبکه‌های دوستی را به‌عنوان عاملی محافظتی برجسته ساخته و بر ضرورت تقویت زمینه‌های تعامل اجتماعی، ایجاد شبکه‌های دوستانه و بهبود مداخلات حمایتی برای ارتقای سلامت روان مهاجران تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات