ساخت و اعتباریابی مقیاس ارزیابی شاخص‌های عدالت در نظام سلامت ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران

2 استادیار، گروه اقتصاد مدیریت، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران

3 استادیار، گروه علوم اجتماعی، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران

10.22038/jfmh.2025.85709.3209

چکیده

مقدمه: عدالت در نظام سلامت یکی از اصول اساسی توسعه پایدار در جوامع است و ارزیابی دقیق آن نیازمند ابزارهای معتبر است. هدف این مطالعه طراحی و اعتبارسنجی یک مقیاس برای ارزیابی شاخص‌های عدالت در نظام سلامت ایران بود.
روش‌ها: از روش‌های مختلط اکتشافی متوالی استفاده شد. ابزار ارزیابی بر اساس شاخص‌های استخراج‌شده در بخش کیفی طراحی و اعتبارسنجی با استفاده از اعتبار صوری (کیفی و کمی)، اعتبار محتوایی (CVR و CVI) و اعتبار همزمان و اعتبار سازه انجام شد. جامعه تحقیق شامل 900 مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود در سال 2022 بود. نمونه‌ها با استفاده از روش‌های نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند و از 900 پرسشنامه توزیع‌شده، 889 پرسشنامه کامل جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و LISREL تحلیل شدند.
نتایج: در بخش کیفی، شاخص‌های عدالت در نه بعد کلیدی شناسایی شد. اعتبار ابزار با استفاده از اعتبار صوری، محتوایی (CVR و CVI به ترتیب بین 0.80 تا 1.00 و 0.83 تا 0.97) و اعتبار همزمان تأیید شد. تحلیل‌های عاملی اکتشافی و تأییدی نشان داد که ابزار دارای ساختار نه‌عاملی با شاخص‌های برازش مناسب (RMSEA=0.040، CFI=0.99) است. پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ 0.923 تأیید شد.
نتیجه‌گیری: مقیاس ارزیابی عدالت در نظام سلامت ایران یک ابزار معتبر و قابل اعتماد است که می‌تواند به عنوان ابزاری مناسب در پژوهش‌ها و سیاست‌گذاری‌های مرتبط با عدالت در نظام سلامت استفاده شود. این مقیاس اندازه‌گیری جامع و دقیقی از شاخص‌های عدالت ارائه می‌دهد و می‌تواند نقش مهمی در شناسایی نقاط قوت و ضعف نظام سلامت ایفا کند.

کلیدواژه‌ها