تبعیت درمانی در رابطه با ادراک بیماری و خودکنترلی: بیماران مبتلا به دیابت نوع 2

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 Ph.D. student, Department of Psychology, Islamic Azad University, Roudehen Branch, Tehran, Iran.

2 Associate professor, Department of Psychology, Medical Sciences Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

چکیده

مقدمه: مدیریت مؤثر دیابت نوع ۲ تا حد زیادی به پایبندی بیماران به توصیه‌های درمانی، از جمله مصرف دارو، دستورالعمل‌های غذایی، فعالیت بدنی و پایش قند خون بستگی دارد. با این حال، پایبندی صرفاً یک موضوع رفتاری نیست؛ بلکه به طور قابل توجهی تحت تأثیر عوامل روانشناختی، به ویژه درک بیماران از بیماری خود و ظرفیت آنها برای خودتنظیمی، قرار دارد. این مطالعه با هدف بررسی رابطه بین پایبندی به درمان، درک بیماری و خودکنترلی در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ انجام شد.
روش‌ کار: این مطالعه توصیفی-همبستگی در بین ۲۷۰ بیمار مبتلا به دیابت نوع ۲ که بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ به مراکز بهداشتی درمانی منطقه ۴ تهران مراجعه کرده بودند، انجام شد. شرکت‌کنندگان به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه درک بیماری، مقیاس پایبندی به درمان و مقیاس خودکنترلی بود. ما داده‌ها را با استفاده از ضرایب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ تجزیه و تحلیل کردیم.
نتایج: یافته‌ها نشان داد که چندین بُعد از ادراک بیماری - مانند جدول زمانی، کنترل درمان، خودکنترلی، نگرانی و بازنمایی عاطفی - به طور قابل توجهی پایبندی به درمان را پیش‌بینی کرده و در مجموع ۵۱٪ از واریانس آن را تشکیل می‌دهند. علاوه بر این، خودکنترلی به عنوان یک پیش‌بینی‌کننده مثبت قابل توجه شناخته شد که ۳۷٪ از واریانس پایبندی به درمان را توضیح می‌دهد و نقش اساسی آن را در حفظ رفتارهای مرتبط با سلامت پایدار برجسته می‌کند.
نتیجه‌گیری: این نتایج تأثیر حیاتی عوامل روانشناختی در مدیریت دیابت نوع ۲ را برجسته می‌کند. مداخلات طراحی شده برای بهبود پایبندی به درمان باید شامل مؤلفه‌هایی باشند که خودکنترلی را تقویت کرده و درک بیماران از بیماری خود را به طور مثبت تغییر دهند تا نتایج سلامتی را بهبود بخشند.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. Joshi SR. RSSDI textbook of diabetes mellitus. India: Jaypee Brothers Medical Publishers; 2020.
  2. Bagherifard F, Kazemian Moghadam K, Safarzadeh S, Bahari F. [Comparison the effectiveness of unified transdiagnostic treatment and hope therapy on self-care activities and reducing cognitive-behavioral avoidance in patients with type 2 diabetes]. Journal of research in behavioural sciences 2023; 21(2): 200-14. (Persian)
  3. Dehghani Z, Mardani Z, Rezvanian H. [The effectiveness of compassion focused therapy on improving treatment adherence and blood lipids (cholesterol, triglycerides, LDL, and HDL) in patients with type 2 diabetes]. Quarterly journal of health psychology 2024; 13(2): 77-96. (Persian)
  4. Seyitoglu DC, Gunes G, Gokce A, Tekin Ç. Glycemic control and coping with stress in type 2 diabetes patients. International journal of community medicine and public health 2018; 5(2): 466.
  5. Hagger MS, Orbell S. The common sense model of illness self-regulation: A conceptual review and proposed extended model. Health Psychol Rev 2022; 16(3): 347-77.
  6. Gu X, Shen X, Zhou J-R, Chu J-H, Jiang L. The effects of common-sense model interventions on cancer patients: A systematic review. Medicine 2024; 103(17): e37777.
  7. Kim H, Sereika SM, Lingler JH, Albert SM, Bender CM. Illness perceptions, self-efficacy, and self-reported medication adherence in persons aged 50 and older with type 2 diabetes. J Cardiovasc Nurs 2021; 36(4): 312-28.
  8. Sawyer AT, Harris SL, Koenig HG. Illness perception and high readmission health outcomes. Health Psychol Open 2019; 6(1): 2055102919844504.
  9. Coventry PA, Young B, Balogun-Katang A, Taylor J, Brown JV, Kitchen C, et al. Determinants of physical health self-management behaviours in adults with serious mental illness: A systematic review. Front Psychiatry 2021; 12: 723962.
  10. Mortelmans L, Goossens E, Dilles T. Effect of an in-hospital medication self-management intervention (SelfMED) on medication adherence in polypharmacy patients postdischarge: protocol of a pre-post intervention study. BMJ Open 2024; 14(5): e083129.
  11. Zada A, Shafique F, Nadeem E. The impact of illness perception on self-care management and adherence to medication among patients: The moderating role of self-efficacy. Journal of health and rehabilitation research 2024; 4(2): 1821-8.
  12. Stevens JP. Intermediate statistics: A modern approach. New York: Routledge; 2013.
  13. Broadbent E, Petrie KJ, Main J, Weinman J. The brief illness perception questionnaire. J Psychosom Res 2006; 60(6): 631-7.
  14. Fatemi NS, Rafii F, Hajizadeh E, Modanloo M. Psychometric properties of the adherence questionnaire in patients with chronic disease: A mix method study. Koomesh 2018; 20(2): e152948.
  15. Tangney JP, Baumeister RF, Boone AL. High self- control predicts good adjustment, less pathology, better grades, and interpersonal success. J Pers 2004; 72: 271-324. 
  16. Asgarian FS, Namdari M, Soori H. Reliability and validity of Persian version of Brief Self-Control Scale (BSCS) in motorcyclists. Int J Psychiatry Clin Pract 2020; 24(2): 176-82.
  17. Alharbi S, Alhofaian A, Alaamri MM. Illness perception and medication adherence among adult patients with type 2 diabetes mellitus: a scoping review. Clin Pract 2023; 13(1): 71-83.
  18. Zhao M, Zhao J, Chen J, Li M, Zhang L, Luo X, et al. The relationship between medication adherence and illness perception in breast cancer patients with adjuvant endocrine therapy: Beliefs about medicines as mediators. Support Care Cancer 2022; 30(12): 10009-17.
  19. Alwatify S, Radhi M. Diabetes self-management and its association with medication adherence in diabetic patients. Iranian journal of war and public health 2025; 17(1): 17-22.
مجله اصول بهداشت روانی
دوره 27، شماره 6
آذر و دی 1404
صفحه 369-374

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار