مقایسه‌ی خرده‌مقیاس‌های سیستم فعال‌ساز رفتاری تئوری اصلی حساسیت به تقویت گری در بیماران وابسته به مت‌آمفتامین و مواد اپیوئیدی

قادری, امیر; عالمی‌خواه, مرجان; کریمی, محمدامین; بش‌کار, نگیسا; ساعد, امید; غلامی, مصطفی; داوودی, محمدرضا; رسولی آزاد, مراد

doi:10.22038/jfmh.2017.9548

مقایسه‌ی خرده‌مقیاس‌های سیستم فعال‌ساز رفتاری تئوری اصلی حساسیت به تقویت گری در بیماران وابسته به مت‌آمفتامین و مواد اپیوئیدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امیر قادری ¹

مرجان عالمی‌خواه ²

محمدامین کریمی ³

نگیسا بش‌کار ⁴

امید ساعد ⁵

مصطفی غلامی ¹

محمدرضا داوودی ¹

مراد رسولی آزاد ⁶

¹ کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران

² کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تربت‌ جام، تربت‌ جام، ایران

³ کارشناس ارشد مشاوره و راهنمایی، اداره کل زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی استان تهران، تهران، ایران

⁴ کارشناس ارشد روان‌شناسی، مرکز تحقیقات سوءمصرف و وابستگی مواد، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران

⁵ استادیار گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده-ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران

⁶ استادیار گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران

10.22038/jfmh.2017.9548

چکیده

مقدمه: رابطهی بین خردهسیستمهای فعالساز رفتاری با وابستگی به متآمفتامین و اپیوئیدها که شایعترین مواد مورد سوءمصرف در ایران هستند، هنوز مشخص نشده است.هدف این پژوهش مقایسهی خردهسیستمهای فعالساز و سیتم بازداری رفتاری در بیماران وابسته به متآمفتامین و مواد اپیوئیدی با افراد سالم بود.
روشکار: در این مطالعهی مورد-شاهدی، بیماران وابسته به متآمفتامین و مواد اپیوئیدی (25 نفر در هر گروه) که در شش ماه اول سال 1391 به کلینیکهای خودمعرف ترک اعتیاد سطح شهر مشهد برای درمان وابستگی مراجعه کرده بودند با نمونهگیری هدفمند انتخاب شده و با 25 فرد سالم همتا در مقیاس بازداری و فعالسازی رفتاری (BAS/BIS) مقایسه شدند. برای تحلیل دادهها از آزمون مجذور خی، آزمون تحلیل واریانس یکراهه و تحلیل واریانس چندمتغیری استفاده شد.
یافتهها: نمرات خردهمقیاس سایق سیستم فعالساز رفتاری (BAS-DR) در بیماران وابسته به متآمفتامین بالاتر از اپیوئیدی بود (01/0>P) و بین افراد سالم و دو گروه بیمار، تفاوت معنیداری وجود نداشت (05/0<P). همچنین، نمرات خردهمقیاس پاسخدهی به پاداش سیستم فعالساز رفتاری (BAS-RR) در بیماران وابسته به متآمفتامین نسبت به دو گروه دیگر بالاتر بود (05/0>P). نمرات سومین خردهمقیاس سیستم فعالساز رفتار یعنی تنوعطلبی (BAS-FS) در بیماران وابسته به مواد اپیوئیدی کمتر از افراد سالم بود (05/0>P) و تفاوتی بین افراد سالم و وابسته به متآمفتامین وجود نداشت (05/0<P). سه گروه در سیستم بازداری رفتاری تفاوتی با هم نداشتند (05/0<P).
نتیجهگیری: تفاوت در خردهمقیاسهای BAS در بیماران وابسته به مواد مختلف با افراد سالم، سندرم نقص پاداش را در این اختلالات تایید میکند. همچنین وابستگی به متآمفتامین و اپیوئیدها باعث تغییر در عملکرد خردهسیستمهای فعالساز رفتاری در طول زمان میشود.

کلیدواژه‌ها

حساسیت به تقویت

سیستم فعال‌ساز رفتاری

مت‌آمفتامین

مواد اپیوئیدی