مجله اصول بهداشت روانی

مجله اصول بهداشت روانی

تاثیر درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر افسردگی، باورهای ناکارآمد و عزت نفس مادران کودکان با ناتوانیهای ذهنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
Mahdi Amiri 1
Elham Taheri 1
Morteza Ataee Karizmeh 2
Hanieh Taheri 3
1 Assistant professor of clinical psychology, Psychiatry and Behavioral Sciences Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.
2 MSc. student in clinical psychology, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.
3 Ph.D. student in health psychology, Torbat-e Jam University, Torbat-e-Jam, Iran.
10.22038/JFMH.2025.89444.3261
چکیده
مقدمه: این مطالعه اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) را بر افسردگی، باورهای ناکارآمد و عزت نفس در میان مادران دارای فرزند دارای معلولیت ذهنی بررسی کرد.
روش‌ کار: در این مطالعه مقطعی، ۲۴ مادر که از طریق نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده بودند، به طور تصادفی در گروه‌های آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش ۹ جلسه ۲ ساعته MBCT دریافت کردند. ما شرکت‌کنندگان را با استفاده از پرسشنامه افسردگی بک-II، پرسشنامه عزت نفس کوپر اسمیت و مقیاس نگرش‌های ناکارآمد ارزیابی کردیم.
نتایج: داده‌ها نشان داد که درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی به طور قابل توجهی افسردگی (P= ۰.۰۰۱)، باورهای ناکارآمد (P= ۰.۰۰۰) و عزت نفس (P= ۰.۰۰۰) را در گروه آزمایش کاهش داد. اندازه اثر برای متغیرهای ذکر شده به ترتیب ۰.۴۲۹، ۰.۴۹۷ و ۰.۵۶۸ بود. بیشترین تأثیر مداخله بر بهبود عزت نفس خانواده (0.000=P) و کاهش باورهای کمال‌گرایانه (0.002=P) مشاهده شد.
نتیجه‌گیری: در مجموع یافته‌های این مطالعه نشان داد که MBCT می‌تواند با افزایش پذیرش، کاهش نشخوار فکری و بهبود تنظیم هیجانی، افسردگی را کاهش و عزت نفس را افزایش دهد. پیشنهاد می‌شود این روش در برنامه‌های حمایتی برای مادران دارای فرزند کم‌توان ذهنی گنجانده شود.
کلیدواژه‌ها
افسردگی
باورهای ناکارآمد
شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی
کم‌توان ذهنی
عزت نفس
  1. Zaferani Z. [A review of marital conflicts in mothers with intellectual disability children]. Journal of science and engineering elites 2023; 8(3): 1-9. (Persian)
  2. Rahbar T, Jahanbani. [Comparison of self-esteem, mental health, and psychological well-being in mothers of children with intellectual disabilities and normal children in Rasht]. Family and health 2022; 33(12):1-14. (Persian)
  3. Sockol LE, Epperson CN, Barber JP. The role of dysfunctional attitudes in perinatal depression: A systematic review and meta-analysis. J Affect Disord 2020; 276: 960-68.
  4. Alidoosti F, Jangi F, Shojaeifar S. The effectiveness of emotion regulation training based on Gross model on emotion regulation, anxiety and depression in mothers of children with intellectual disability. World J Psychiatry 2020; 10(5): 71-79.
  5. Kabat-Zinn J. Coming to our senses: Healing ourselves and the world through mindfulness. New York: Hyperion; 2005.
  6. Rezakhani S, Vakili P. [The effectiveness of mindfulness-based stress reduction on depression and aggression in nurses of psychiatric hospital]. Iranian journal of psychiatric nursing 2021; 9(5): 122-32. (Persian)
  7. Creswell JD, Lindsay EK, Villalba DK, Chin B. Mindfulness training and physical health: Mechanisms and outcomes. Psychosom Med 2019; 81(3): 224-32.
  8. Nejad S, Naghmeh, Bayat MZ. [Comparison of the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy and compassion therapy on negative automatic thoughts, psychological symptoms, pain intensity, and quality of life]. Arak University of Medical Sciences journal 2022; 25(1): 156-73. (Persian)
  9. Emam Jomehzadeh VS, Manshaei Gh. [Effectiveness of mindfulness-based therapy on the self-esteem of mothers of children with ADHD]. Mashhad University of Medical Sciences journal 2023; 65(6): 2586-96. (Persian)
  10. Sadeghi A, Sajadian I, Nadi MA. [Comparison of the effectiveness of compassion-focused mindfulness and mindfulness-based cognitive therapy on dysfunctional attitudes, self-control, and mental health]. Positive psychology research journal 2020; 6(1): 31-48. (Persian)
  11. Ara S, Khanbabayi M. [The effect of spiritual skills training on improving quality of life and hope in mothers of children with intellectual disabilities]. Journal of exceptional individuals psychology 2020; 10: 161-80. (Persian)
  12. Global Mental Disorder Collaborators. Global, regional, and national burden of 12 mental disorders in 204 countries and territories, 1990-2019: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. Lancet Psychiatry 2022; 9(2): 137-50.
  13. Sadock BJ, Sadock VA. Kaplan and Sadock’s synopsis of psychiatry: Behavioral sciences/clinical psychiatry. 10th ed. Tehran: Arjmand; 2007.
  14. Charan J, Biswas T. How to calculate sample size for different study designs in medical research? Indian J Psychol Med 2013; 35(2): 121-6.
  15. Sabet M, Houman H. [Scientific evaluation of reliability, validity, and test software issue of self-esteem in 19 districts of Tehran]. MS. Dissertation. Tehran: Allameh Tabatabai University, 2007: 13-7. (Persian)
  16. Miri M, Vaziri A, Zadeh S, Rad M. [Effectiveness of acceptance and commitment therapy on depression and anxiety in patients with hypertension]. Qom University of Medical Sciences journal 2021; 15(1): 66-75. (Persian)
  17. Ebrahimi A, Mousavi G. [Development and validation of the 26-item Dysfunctional Attitudes Scale (DAS-26): Factorial structure, reliability, and validity in psychiatric outpatients]. Ilam University of Medical Sciences journal 2013; 21(5): 20-8. (Persian)
  18. Zarboock G, Lynch S, Aman A, Ringer Z. [Mindfulness for therapists: A deeper understanding of mindfulness for improving professional performance and personal well-being]. Dehghani A. (translator). Tehran: Arjmand; 2024. (Persian)
  19. Zulkiflu AM, Soh KL, Mukhtar F, Soh KY, Oladele TO, Soh KG. Effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy among depressed individuals with disabilities in Nigeria: A randomized controlled trial. Psychiatry Res 2021; 296: 113680.
  20. Peng Q, Dong Y, Jin J, Ao H, Zhang C, Ma Y. The effectiveness of mindfulness-based interventions for children with autism and their parents: A systematic review and meta-analysis. Front Psychol 2025; 16: 1526001.
  21. Valizadeh H, Parandyn Sh. [The effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on irrational beliefs and happiness in the elderly]. Journal of aging psychology 2022; 8(1): 11-24. (Persian)
  22. Khalili S, Parandavar K, Khorsand Moafi N, Mohammadi S. [The effectiveness of cognitive therapy based on mindfulness on depression and psychological flexibility of mothers with autistic children]. Rooyesh-e-Ravanshenasi journal 2024; 13(3): 245-54. (Persian)
  23. Beck AT. Cognitive therapy and the emotional disorders. New York: International Universities Press; 1976: 356.
  24. Bahmei S, Keshavarz Kondazi E, Zarei R, Zaratkar M. [Mindfulness and psychological well-being: The mediating role of self-esteem]. Journal of educational and learning studies 2024; 15(2): 166-43. (Persian)
  25. Luna S, Rodríguez-Carvajal R. The predominant effect of a mindfulness intervention on contingent over explicit self-esteem and the key role of self-compassion. [cited 2025 Aug 25]. Available from: https://doi.org/10.1080/15298868.2025.2451794
  26. Yousafian P. [Comparison of the effectiveness of group-based mindfulness cognitive therapy and cognitive-behavioral therapy on self-esteem in female students]. Journal of fundamentals of mental health 2013; 15: 205-15. (Persian)
مجله اصول بهداشت روانی
دوره 27، شماره 6
آذر و دی 1404
صفحه 389-396